Stal 18/8 w naczyniach Stanley: rdza, smak metalu i bezpieczeństwo
Dwie liczby wybite na dnie naczynia mówią, z czego jest zrobione: osiemnaście procent chromu, osiem procent niklu. Od tego składu zależy, czy naczynie zardzewieje, czy odda posmak metalu i czym wolno je myć. Rozpisujemy, co ta stal robi dobrze, gdzie ma granice i którego środka czyszczącego nie wolno do niej użyć.
Co znaczy 18/8 na dnie naczynia
Dwie liczby to udział procentowy dwóch pierwiastków w stopie: 18 procent chromu i 8 procent niklu. W nomenklaturze przemysłowej ta sama stal nazywa się 304 i jest standardem tam, gdzie metal styka się z żywnością - od zlewów kuchennych po zbiorniki w browarach.
Robotę odwala chrom. Reaguje z tlenem z powietrza i tworzy na powierzchni warstwę tlenku o grubości kilku atomów, przez którą nie przechodzi wilgoć. Ta warstwa odbudowuje się sama po zarysowaniu - dlatego rysa na stali nierdzewnej nie zaczyna rdzewieć, w przeciwieństwie do rysy na lakierowanej blasze. Nikiel dokłada odporność na kwasy i sprawia, że stal daje się głęboko tłoczyć bez pękania.
Czy Stanley rdzewieje
Sam stop - nie. Ale rude plamki w środku naczynia to częsty widok i prawie zawsze mają jedno z trzech wyjaśnień, z których żadne nie jest korozją stali.
| Objaw | Przyczyna | Co zrobić |
|---|---|---|
| Rude punkty na dnie po kilku dniach z wodą | Osad z żelaza z wody wodociągowej, nie korozja naczynia | Kwasek cytrynowy albo ocet, godzina, wypłukać |
| Rdzawy nalot po myciu z metalowymi sztućcami | Cząstki obcego metalu przeniesione na powierzchnię | Szorstka strona gąbki bez metalu, potem opłukać |
| Matowe plamy po zmywarce | Agresywna chemia zmywarkowa narusza warstwę tlenku | Mycie ręczne; warstwa odbuduje się sama |
Wszystkie trzy przypadki są odwracalne i żaden nie jest wadą materiału. Metody czyszczenia opisujemy szerzej w artykule jak dbać o produkty Stanley.
Skąd metaliczny posmak
Nowe naczynie potrafi przez pierwsze dni oddawać lekki metaliczny posmak. Zwykle nie pochodzi ze stali, tylko z pozostałości po procesie produkcyjnym - smarów z tłoczenia i środków polerskich. Mycie ciepłą wodą z płynem, potem godzina z roztworem octu, i posmak znika.
Posmak, który wraca po miesiącach, ma inne źródło: to osad z kawy i herbaty pod uszczelką i w gwincie, a nie sama stal. Ten sam osad odpowiada za zapach, o którym piszemy w artykule jak usunąć zapach z termosu.
Bezpieczeństwo i BPA
Stal nierdzewna nie zawiera BPA, bo BPA jest składnikiem tworzyw sztucznych, nie stopów metali. W naczyniu termicznym z tworzywa są jednak pokrywka, uszczelka i słomka - i to o nich mówi oznaczenie „BPA-free" na opakowaniu. Stal nie wymaga takiego oznaczenia, bo pytanie jej nie dotyczy.
Kwaśne napoje - sok cytrynowy, napoje gazowane, kawa - można w niej przechowywać, to jedna z rzeczy, do których 304 jest przeznaczona. Wyjątkiem są długie kilkudniowe przechowywania, ale to samo dotyczy każdego naczynia i wynika z higieny, nie z materiału.
